Nghị định 15/2021/NĐ-CP (ban hành ngày 03/03/2021) thay thế cho Nghị định 59/2015/NĐ-CP, quy định chi tiết các khâu từ chuẩn bị dự án, thực hiện dự án đến khi kết thúc xây dựng. Đây là cẩm nang pháp lý quan trọng nhất đối với các cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động xây dựng tại Việt Nam.

1. Trình tự đầu tư xây dựng 03 giai đoạn

Nghị định chuẩn hóa quy trình đầu tư xây dựng thành 3 giai đoạn cốt lõi:

• Chuẩn bị dự án: Lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Báo cáo nghiên cứu khả thi.

• Thực hiện dự án: Giao đất/thuê đất, chuẩn bị mặt bằng, khảo sát, thiết kế, thi công và lắp đặt thiết bị.

• Kết thúc xây dựng: Nghiệm thu, bàn giao, vận hành chạy thử và quyết toán dự án.

2. Những điểm mới nổi bật

• Cấp giấy phép xây dựng: Đơn giản hóa thủ tục, phân cấp mạnh mẽ cho địa phương. Quy định rõ các trường hợp miễn giấy phép xây dựng (như nhà ở riêng lẻ dưới 07 tầng thuộc dự án đầu tư khu đô thị có quy hoạch 1/500).

• Áp dụng mô hình BIM: Khuyến khích áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) và các giải pháp công nghệ số để nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành.

• Quản lý năng lượng & công trình xanh: Lần đầu tiên đưa vào các quy định khuyến khích xây dựng công trình hiệu quả năng lượng, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường.

3. Thẩm định dự án và thiết kế

• Phân định rõ thẩm quyền thẩm định của Cơ quan chuyên môn về xây dựng và của Chủ đầu tư.

• Quy định chi tiết về việc áp dụng các tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc tế trong thiết kế xây dựng tại Việt Nam.

4. Quản lý năng lực hoạt động xây dựng

• Chứng chỉ hành nghề: Quy định chặt chẽ điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề cho cá nhân (Hạng I, II, III) và chứng chỉ năng lực cho tổ chức.

• Công khai thông tin: Mọi thông tin về năng lực của các tổ chức, cá nhân tham gia xây dựng phải được đăng tải công khai trên trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng/Sở Xây dựng.

Nghị định 06/2021/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 26/01/2021) là văn bản pháp lý quan trọng thay thế Nghị định 46/2015/NĐ-CP, quy định chi tiết về quản lý chất lượng, thi công và bảo trì công trình xây dựng.

1. Phân định rõ trách nhiệm các chủ thể

Nghị định quy định cụ thể trách nhiệm của Chủ đầu tư, Nhà thầu thi công, Nhà thầu thiết kế và Giám sát. Điểm mới là tăng cường quyền chủ động và trách nhiệm tự kiểm tra của các bên trong quá trình thi công.

2. Quy trình quản lý thi công chặt chẽ

• Quản lý vật liệu, thiết bị: Phải được kiểm soát từ khâu đầu vào, có đầy đủ chứng chỉ chất lượng và thí nghiệm kiểm chứng.

• Giám sát thi công: Quy định rõ các nội dung giám sát từ biện pháp thi công, an toàn lao động đến việc nghiệm thu từng giai đoạn.

• Nhật ký công trình: Có thể thực hiện bằng hình thức nhật ký điện tử để hiện đại hóa quản lý.

3. Nghiệm thu và bàn giao công trình

Nghị định phân định rõ 3 loại nghiệm thu:

• Nghiệm thu công việc xây dựng.

• Nghiệm thu giai đoạn thi công (nếu có).

• Nghiệm thu hoàn thành hạng mục/công trình để đưa vào sử dụng.

Lưu ý: Công trình chỉ được đưa vào khai thác khi có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (đối với các công trình thuộc diện kiểm tra).

4. Công tác bảo trì và xử lý sự cố

• Quy trình bảo trì: Chủ sở hữu hoặc người quản lý sử dụng công trình phải lập kế hoạch bảo trì hàng năm và định kỳ.

• Giải quyết sự cố: Quy định rõ quy trình báo cáo, giám định nguyên nhân và khắc phục sự cố để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản.

5. Quản lý an toàn lao động

Nghị định nhấn mạnh việc nhà thầu phải lập kế hoạch tổng thể về an toàn, bao gồm các biện pháp chống rơi ngã, sập đổ và quản lý máy móc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn.